Vroeger kreeg je aan de bar meewarige blikken als je een colaatje bestelde in plaats van een pilsje. Dat tij is aan het keren. Steeds meer Nederlandse mannen bestellen bewust iets zonder alcohol, niet omdat het moet van de dokter of omdat ze net vader zijn geworden, maar omdat ze er gewoon voor kiezen. En de horeca speelt daar volop op in.
Waarom mannen nu bewust minder drinken
Het gaat allang niet meer om totale onthouding. De meeste mannen die minder drinken, doen dat uit een soort nuchtere planning: op maandag en dinsdag niks, in het weekend misschien een paar glazen. Uit onderzoek van betaalplatform Lightspeed onder horecaondernemers blijkt dat bijna driekwart verwacht dat de vraag naar alcoholvrij het komende jaar verder groeit. Gezondheid speelt mee, maar minstens zo vaak gaat het om gewoon helder willen blijven tijdens een avond uit. Wie de volgende ochtend nog wil sporten of gewoon fit aan tafel wil zitten, merkt al snel dat drie biertjes minder die volgende dag een stuk aangenamer maken.
Het scheelt ook dat het sociale stigma wegvalt. Waar een colaatje bestellen jaren geleden nog een verklaring nodig had ("ik moet nog rijden"), is "ik drink vanavond even niet" nu gewoon een antwoord waar niemand meer op doorvraagt.
Diezelfde verschuiving zie je terug op de vrijdagmiddagborrel. Waar collega's vroeger raar opkeken als je bij de derde ronde overstapte op water, is het nu bijna standaard dat er iemand aan tafel zit met een alcoholvrij biertje zonder dat daar een woord aan vuil wordt gemaakt. Bedrijven spelen daar zelf ook op in: steeds meer kantoren zetten naast de bierkratten ook een assortiment 0.0-flesjes en frisdrank met een beetje meer smaak neer, precies omdat werknemers erom vragen.
Van saai frisdrankje naar volwaardige cocktail
De grootste verandering zit in het aanbod. Een alcoholvrij drankje was jarenlang synoniem met een glas cola of hooguit een 0.0-biertje. Inmiddels serveren bars in Amsterdam, Rotterdam en Utrecht complete mocktail-kaarten, gemaakt met dezelfde precisie als een echte cocktail: verse kruiden, bitters, huisgemaakte siropen. Precies dezelfde beweging die je terugziet bij de hartige cocktail, waar bartenders steeds vaker experimenteren met smaken die verder gaan dan alleen zoet.
Eigenaar Joost Maters van 1920 Speakeasy in Amsterdam merkt de vraag dagelijks: "We merken dat de vraag naar alcoholvrije alternatieven toeneemt, en gasten verwachten daarbij dezelfde kwaliteit als bij onze gewone cocktails." Dat is een wezenlijk andere houding dan vijf jaar geleden, toen een alcoholvrij drankje er vaak met tegenzin bij werd gedaan.
Wat de cijfers laten zien
De cijfers onderstrepen de verschuiving. Alcoholvrij bier staat inmiddels bij driekwart van de Nederlandse horecazaken op de kaart, mocktails bij meer dan de helft. De verkoop van 0.0-bier is de afgelopen tien jaar meer dan verviervoudigd, en Nederlandse Brouwers noemt alcoholvrij een van de snelst groeiende biersegmenten van het moment. Het is dus niet een kortstondige hype van een paar trendy cafés, maar een structurele verschuiving in wat Nederlanders drinken als ze uitgaan. Wie meer wil weten over hoe alcoholvrij bier precies gebrouwen wordt, vindt een goede uitleg op Wikipedia.
Niet iedereen is meteen overtuigd. Uit hetzelfde onderzoek blijkt dat ruim een kwart van de horecabezoekers een mocktail nog altijd "niet meer dan dure limonade" vindt. Die kritiek is niet helemaal onterecht: een matig gemaakte mocktail van vijf euro voelt inderdaad als een dure aanfluiting. Het verschil zit in de bereiding, precies zoals bij een goede whisky highball: met de juiste verhoudingen en verse ingrediënten proef je het verschil meteen.
De beste zero-proof dranken om nu te proberen
Wil je zelf beginnen zonder meteen op cola terug te vallen? Een paar concrete aanraders:
- Fluère - een Amsterdamse gedistilleerde drank zonder alcohol, met een botanische smaak die dicht bij gin komt. Perfect met tonic en een schijfje sinaasappel.
- Heineken 0.0 - het meest verkochte alcoholvrije biertje van Nederland, inmiddels ook standaard op de meeste terrassen te krijgen.
- Lyre's - Australisch merk met alcoholvrije varianten van whisky, rum en amaretto, populair bij bartenders die een klassieke cocktail willen namaken zonder alcohol.
- Jillz - Nederlands merk met kant-en-klare mocktails in blik, handig als je niet zelf wilt gaan shaken.
Voor wie liever iets warms drinkt tijdens een avondje uitgaan, is er trouwens ook een groeiend aanbod aan functionele koffie-varianten die net zo goed passen bij een gesprek aan de bar als een cocktail.
Waarom dit nu blijvend lijkt
Het verschil met eerdere pogingen om alcoholvrij drinken normaal te maken, zit in de economie erachter. Een zorgvuldig gemaakte mocktail kost een bar bijna net zoveel aan ingrediënten als een echte cocktail, en klanten betalen daar inmiddels ook een vergelijkbare prijs voor. Dat maakt het voor horecaondernemers de moeite waard om er serieus in te investeren, in plaats van er met tegenzin een goedkoop alternatief tegenaan te gooien. Zolang die rekensom klopt, blijft het aanbod groeien, en daarmee ook de mannen die zonder uitleg een glas met een schijfje limoen bestellen.